Dazen bij paarden: waarom ze steken en wat je doet bij een dazenbeet

Een rustige buitenrit of een middag in de wei, en dan ineens: stampen, staartslaan, koppen schudden. Grote kans dat er dazen in de buurt zijn. In dit artikel lees je wat dazen precies zijn, waarom ze juist paarden opzoeken, hoe je een dazenbeet herkent en hoe je de huid van je paard daarna verzorgt.

Kort antwoord: een daas is een grote steekvlieg waarvan het vrouwtje bloed nodig heeft en daarvoor door de huid van je paard snijdt. Dat geeft een pijnlijke beet die kan opzwellen en jeuken. Koel de plek met koud water, houd hem schoon en verzorg de geïrriteerde huid daarna mild. Wordt de zwelling groot, blijft je paard er last van houden of zie je koorts of kreupelheid, bel dan de dierenarts.

Wat zijn dazen precies?

Dazen zijn stevig gebouwde steekvliegen die in Nederland vooral van juni tot en met augustus actief zijn. Ze worden ook wel paardenvliegen genoemd, wat meteen verraadt waar ze graag zitten. Er bestaan verschillende soorten, van de grote runderdaas tot de kleinere blinde daas met zijn opvallend gekleurde ogen die je vaak op drukkende zomerdagen rond je paard ziet cirkelen.

Het verschil met gewone stalvliegen merk je direct: een daas zoemt zwaarder, laat zich moeilijk wegjagen en zijn beet voelt voor je paard als een venijnige prik. Waar stalvliegen vooral irriteren, doet een dazenbeet echt pijn.

Waarom steken dazen paarden?

Alleen de vrouwtjesdaas steekt. Zij heeft bloed nodig om eitjes te kunnen leggen en zoekt daarvoor grote, warme dieren op. Paarden zijn voor dazen extra aantrekkelijk door een combinatie van dingen:

• Warmte en beweging: een paard dat in de wei loopt of net gereden is, valt op.
• Zweet: de geur van een bezweet paard trekt dazen van ver aan.
• Donkere kleuren: donkere vachten en dekens vallen bij dazen meer op dan lichte.
• Water en vochtige weides: dazen leggen hun eitjes in vochtige grond en blijven graag in de buurt van sloten en plassen.

Dazen zijn het actiefst op warme, drukkende dagen met weinig wind, meestal midden op de dag.

Hoe herken je een dazenbeet bij je paard?

Een daas prikt niet zoals een mug, maar snijdt met zijn monddelen door de huid. Daardoor is de beet pijnlijk en reageren paarden er vaak zichtbaar op: wegspringen, stampen of met de staart slaan op het moment zelf. Daarna zie je meestal:

• een bultje of meerdere bultjes, vaak op de hals, borst, buik of benen;
• soms een klein wondje of bloeddruppeltje in het midden;
• plaatselijke zwelling en jeuk, waardoor je paard gaat schuren;
• bij gevoelige paarden een flinkere, warme zwelling rond de beet.

De meeste dazenbeten trekken binnen enkele dagen vanzelf weg. Blijft je paard schuren, dan kan de huid rondom ruw, schraal of kaal worden. Juist dan is milde verzorging fijn.

Wat doe je bij een dazenbeet?

Bij een verse beet is de verzorging simpel:

1. Koel de plek met koud water uit de slang of een natte doek. Dat verlicht de eerste irritatie en jeuk.
2. Houd de beet schoon. Spoel zand en zweet weg en laat de plek drogen.
3. Voorkom schuren waar het kan. Hoe minder je paard aan de plek zit, hoe rustiger de huid blijft.
4. Verzorg de geïrriteerde huid. Een milde, natuurlijke verzorging ondersteunt de huid terwijl die tot rust komt.

Voor dat laatste hebben we bij PIPPA twee natuurlijke producten in het assortiment die goed passen bij huid die door insectenbeten geprikkeld is. De Calendula balsem is een verzachtende en verlichtende zalf die geïrriteerde huid kalmeert en droge huid verzorgt. Hij trekt snel in zonder vette laag, ook fijn op plekken waar een deken of singel overheen komt. Was je je paard, dan is de Tea Tree & Eucalyptus shampoo bar een logische keuze: een extra milde shampoo ter verzorging en verzachting van de huid bij bijvoorbeeld insectenbeten, kalmerend en rustgevend voor de gevoelige huid.

Zit de beet op de zadel- of singelplek en is die dik of gevoelig, geef je paard dan even rust tot de zwelling weg is.

Wanneer bel je de dierenarts?

Een enkele dazenbeet is meestal onschuldig. Neem wel contact op met je dierenarts als je een van deze dingen ziet:

• een zwelling die snel groter wordt of na een paar dagen niet afneemt;
• een dik been na een beet, zeker als je paard er kreupel op loopt;
• koorts, sloomheid of niet willen eten;
• een wondje dat nat blijft, gaat stinken of pus laat zien;
• bultjes over het hele lichaam of benauwd gedrag, dat kan op een allergische reactie wijzen.

Twijfel je, bel dan gewoon even. Een foto naar je dierenarts appen geeft vaak al snel duidelijkheid.

Kun je dazen bij je paard weghouden?

Helemaal voorkomen lukt niet, maar je kunt het dazen wel lastiger maken:

• Pas het weidebeleid aan: dazen zijn vooral midden op warme, windstille dagen actief. Een paard dat dan op stal of in de schaduw staat, wordt minder belaagd.
• Gebruik een dichte vliegendeken en een vliegenmasker: een goed sluitende, wat stevigere deken maakt het dazen moeilijker om bij de huid te komen.
• Spoel zweet af na het rijden: zweetgeur trekt dazen aan, een afgespoeld paard is minder interessant.
• Kies de weide slim: verder weg van sloten en plassen zitten doorgaans minder dazen.
• Dazenval op het erf: mechanische dazenvallen vangen dazen weg zonder middelen op je paard.

Meer weten over vliegen en wat werende middelen wel en niet zijn? Lees dan ook onze blog over natuurlijke vliegenspray voor paarden. En jeukt je paard in de zomer vooral in manen en staart, kijk dan eens naar ons artikel over zomereczeem, dat is namelijk een ander verhaal dan dazenoverlast.

Veelgestelde vragen over dazen en dazenbeten

Hoe lang blijft een dazenbeet zichtbaar?

De meeste dazenbeten trekken binnen twee tot vijf dagen weg. Schuurt je paard veel, dan kan de plek langer onrustig blijven. Een zwelling die na een paar dagen niet afneemt of juist groter wordt, is een reden om je dierenarts te bellen.

Waarom krijgt mijn paard een dik been van een dazenbeet?

Bij een beet op het been kan het lichaam reageren met vocht rond de beetplek, waardoor het been dik aanvoelt. Vaak zakt dat met rust en koelen binnen een dag of twee. Loopt je paard kreupel, voelt het been warm aan of komt er koorts bij, schakel dan je dierenarts in.

Steken dazen ook mensen?

Ja. Vrouwtjesdazen steken ook mensen, vaak op warme dagen bij het water of tijdens het poetsen van een paard waar dazen omheen hangen. Ook bij mensen is de beet pijnlijk en kan hij flink jeuken.

Is een daas hetzelfde als een paardenvlieg?

In de praktijk wel: paardenvlieg is de volksnaam die vaak voor dazen wordt gebruikt, juist omdat ze zo op paarden afkomen. Er bestaan wel verschillende soorten dazen, die in grootte en uiterlijk van elkaar verschillen.